Het microbioom herstellen met verloren gegane soorten – Met yoghurt van L. reuteri

Bijgewerkt op 9 juli 2025

Recept: zelf L. reuteri-yoghurt maken

Nadat we de fascinerende gezondheidseffecten van L. reuteri hebben bekeken, volgt nu het praktische deel: het maken van probiotische yoghurt – ook geschikt voor mensen met lactose-intolerantie (zie de opmerkingen hieronder).

Ingrediënten (voor ca. 1 liter yoghurt)

• 1-4 capsules L. reuteri-probioticum à 5 × 10⁹ KVE (minimaal 5-20 miljard micro-organismen)
• 1 el inuline (alternatief: GOS of XOS bij fructose-intolerantie)
• 1 liter (biologische) volle melk, 3,8% vet, ultrahoog verhit en gehomogeniseerd, of H-melk 3,5%
  • (Hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe dikker de yoghurt)

Opmerking:

• 1 capsule L. reuteri, minimaal 5 × 10⁹ (5 miljard) CFU (en)/KVE (nl)
• CFU staat voor colony forming units – in het Nederlands: kolonie-vormende eenheden (KVE). Deze meeteenheid geeft aan hoeveel levensvatbare micro-organismen een preparaat bevat.

Informatie over melkkeuze en temperatuur

• Gebruik geen verse melk – deze is niet stabiel genoeg voor de lange fermentatietijden.
• H-melk (houdbare, ultrahoog verhitte melk) is ideaal: deze is kiemvrij en kan direct worden gebruikt.
• De melk moet op kamertemperatuur zijn – verwarm deze anders voorzichtig au bain-marie tot 38 °C (100 °F). Vermijd hogere temperaturen: vanaf ongeveer 44 °C worden de probiotische culturen beschadigd of vernietigd.

Bereiding

1. Open de L. reuteri-capsules en doe het poeder in een kleine kom.
2. Voeg 1 el inuline per liter melk toe – dit dient als prebioticum en bevordert de groei van bacteriën. Voor mensen met fructose-intolerantie zijn GOS of XOS geschikte alternatieven.
3. Doe 2 el melk in de kom en roer alles grondig door, zodat er geen klontjes ontstaan.
4. Roer de resterende melk erdoor en meng alles goed.
5. Giet het mengsel in een geschikte fermentatiepot (bijv. een glazen pot).
6. Doe het mengsel in de yoghurtmaker, stel de temperatuur in op 38 °C (100 °F) en laat het 36 uur fermenteren.

Vanaf de tweede batch gebruikt u 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter

U maakt de eerste batch met de bacteriecapsules.

Vanaf de tweede batch gebruikt u 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter. Dit geldt ook als de eerste batch nog vloeibaar of niet perfect stevig is. Gebruik deze als starter zolang hij fris ruikt, mild zuur smaakt en geen tekenen van bederf vertoont (geen schimmel, ongebruikelijke verkleuringen of een scherpe geur).

Per 1 liter melk:

• 2 el yoghurt van de vorige batch

• 1 el inuline

• 1 liter UHT-melk of ultrahoog verhitte, gehomogeniseerde volle melk

Zo doe je dat:

1. Doe 2 el yoghurt van de vorige batch in een kleine kom.

2. Voeg 1 eetlepel inuline toe en roer dit met 2 eetlepels melk glad totdat er geen klontjes meer zijn.

3. Roer de resterende melk erdoor en meng goed.

4. Giet het mengsel in een geschikte fermentatiecontainer en plaats deze in de yoghurtmaker.

5. Laat 36 uur fermenteren bij 41 °C.

Let op: Inuline is het voedsel voor de culturen. Voeg per liter melk en per portie 1 eetlepel inuline toe.

Bij vragen helpen we u graag per e-mail via team@tramunquiero.com of via ons contactformulier verder.

Waarom 36 uur?

De keuze voor deze fermentatieduur is wetenschappelijk onderbouwd: L. reuteri heeft ongeveer 3 uur nodig om zich te verdubbelen. In 36 uur vinden zo 12 verdubbelingscycli plaats – dit komt overeen met een exponentiële vermenigvuldiging en een hoge concentratie probiotisch actieve bacteriën in het eindproduct. Bovendien worden de melkzuren door de langere rijping gestabiliseerd en worden de culturen bijzonder weerbaar.

Tips voor perfecte resultaten

• De eerste portie is meestal nog wat vloeibaarder of korreliger. Gebruik 2 el van de vorige portie als starter voor de volgende ronde – met elke nieuwe portie verbetert de consistentie.
• Meer vet = dikkere consistentie: hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe romiger de yoghurt wordt.
• De bereide yoghurt is in de koelkast maximaal 7 dagen houdbaar.

Aanbevolen gebruik:

Geniet dagelijks van ongeveer een halve kop (ca. 125 ml) van de yoghurt – bij voorkeur regelmatig, idealiter bij het ontbijt of als tussendoortje. Zo kunnen de aanwezige microben zich optimaal ontwikkelen en je microbioom langdurig ondersteunen.

Yoghurt maken met plantaardige melk – een alternatief met kokosmelk

Wie vanwege lactose-intolerantie overweegt om voor het maken van L. reuteri-yoghurt liever plantaardige melkalternatieven te gebruiken, kan gerustgesteld worden: in de meeste gevallen is dat helemaal niet nodig. Tijdens de fermentatie breken de probiotische bacteriën het grootste deel van de aanwezige lactose af – de bereide yoghurt wordt daardoor vaak goed verdragen, zelfs bij lactose-intolerantie.

Wie echter om ethische redenen (bijv. als veganist) of vanwege gezondheidsbezwaren tegen de hormonen in dierlijke melk zuivelproducten wil vermijden, kan kiezen voor plantaardige alternatieven zoals kokosmelk. Het maken van yoghurt met plantaardige melk is echter technisch uitdagender, omdat de natuurlijke suikerbron (lactose), die de bacterie als energiebron gebruikt, ontbreekt.

Voordelen en uitdagingen

Een voordeel van plantaardige melkproducten is dat ze geen hormonen bevatten, zoals die in koemelk kunnen voorkomen. Veel mensen melden echter dat fermentatie met plantaardige melk vaak niet betrouwbaar lukt. Vooral kokosmelk heeft de neiging om tijdens het fermenteren te splitsen in waterige fasen en vetbestanddelen, wat de textuur en smaakbeleving kan beïnvloeden.

Recepten met gelatine of pectine geven soms betere resultaten, maar blijven onbetrouwbaar. Een veelbelovend alternatief is het gebruik van guarpitmeel (Guar Gum), dat niet alleen de gewenste romige consistentie bevordert, maar ook als prebiotische vezel voor het microbioom werkt.

Recept: Kokosmelkyoghurt met guarpitmeel

Deze basis maakt een geslaagde fermentatie van yoghurt met kokosmelk mogelijk en kan worden bereid met de bacteriestam van uw keuze – bijvoorbeeld met L. reuteri of een starterproduct uit een eerdere batch.

Ingrediënten

• 1 blik (ca. 400 ml) kokosmelk (zonder toevoegingen zoals xanthan of gellan; guarpitmeel is toegestaan)
• 1 el suiker (sacharose)
• 1 el rauw aardappelzetmeel
• ¾ tl guarpitmeel (niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm!)
• Probiotische cultuur naar keuze (bijv. de inhoud van een L. reuteri-capsule met minstens 5 miljard KVE)
  of 2 el yoghurt uit een eerdere batch

Bereiding

1. Verwarmen
   Verwarm de kokosmelk in een kleine pan op middelhoog vuur tot ongeveer 82°C (180°F) en houd deze temperatuur 1 minuut aan.
2. Het zetmeel erdoor roeren
   Meng de suiker en aardappelzetmeel al roerend erdoor. Neem de pan daarna van het vuur.
3. Guarpitmeel verwerken
   Roer na ongeveer 5 minuten afkoelen het guarpitmeel erdoor. Mix het vervolgens minstens 1 minuut met een staafmixer of in een blender – dit zorgt voor een homogene en dikke consistentie (vergelijkbaar met room).
4. Laten afkoelen
   Laat het mengsel afkoelen tot kamertemperatuur.
5. Bacteriën toevoegen
   Roer de probiotische cultuur voorzichtig erdoor (niet mixen).
6. Fermentatie
   Doe het mengsel in een glazen pot en laat het 48 uur fermenteren bij ongeveer 37°C (99°F).

Waarom guarpitmeel?

Guarpitmeel is een natuurlijke vezel, gewonnen uit de guarboon. Het bestaat voornamelijk uit de suikermoleculen galactose en mannose (galactomannaan) en dient als prebiotische vezel die door nuttige darmbacteriën wordt gefermenteerd – bijvoorbeeld tot korteketenvetzuren zoals butyraat en propionaat.

Voordelen van guarpitmeel:

• Stabilisering van de yoghurtbasis: Voorkomt dat vet en water zich afscheiden.
• Prebiotische werking: Bevordert de groei van gunstige bacteriestammen zoals Bifidobacterium, Ruminococcus en Clostridium butyricum.
• Betere microbiombalans: Ondersteunt mensen met het prikkelbaredarmsyndroom of dunne ontlasting.
• Verhoging van de werkzaamheid van antibiotica: In studies werd een 25 % hoger succespercentage bij de behandeling van SIBO (small intestinal bacterial overgrowth) waargenomen.

Belangrijk: Gebruik niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm van guarpitmeel – deze heeft geen geleervormende werking en is niet geschikt voor yoghurt.

Waarom we 3–4 capsules per bereiding adviseren

Voor de eerste fermentatie met Limosilactobacillus reuteri adviseren we 3 tot 4 capsules (15 tot 20 miljard KVE) per bereiding te gebruiken.

Deze dosering is gebaseerd op de aanbevelingen van Dr. William Davis, die in zijn boek „Super Gut“ (2022) beschrijft dat een starthoeveelheid van minstens 5 miljard kolonievormende eenheden (KVE) noodzakelijk is om een succesvolle fermentatie te garanderen. Een grotere uitgangshoeveelheid, bijvoorbeeld 15 tot 20 miljard KVE, blijkt daarbij bijzonder effectief te zijn.

De achtergrond: L. reuteri verdubbelt zich onder optimale omstandigheden ongeveer elke 3 uur. Tijdens een typische fermentatieduur van 36 uur vinden daardoor ongeveer 12 verdubbelingen plaats. Dat betekent dat zelfs een relatief kleine starthoeveelheid theoretisch voldoende zou kunnen zijn om een groot aantal bacteriën te produceren.

In de praktijk is een hoge startdosering echter om meerdere redenen zinvol. Ten eerste vergroot deze de kans dat L. reuteri zich snel en dominant vestigt ten opzichte van eventueel aanwezige vreemde micro-organismen. Ten tweede zorgt een hoge startconcentratie voor een gelijkmatige daling van de pH-waarde, waardoor de typische fermentatieomstandigheden stabiel blijven. Ten derde kan een te lage begindichtheid leiden tot een vertraagd begin van de fermentatie of onvoldoende groei.

Daarom adviseren we voor de eerste bereiding 3 tot 4 capsules te gebruiken, om een betrouwbare start van de yoghurtcultuur te garanderen. Na de eerste succesvolle fermentatie kan de yoghurt doorgaans tot 20 keer worden gebruikt om opnieuw te enten, voordat verse starterculturen worden aanbevolen.

Na 20 fermentaties opnieuw beginnen

Een veelgestelde vraag bij de fermentatie met Limosilactobacillus reuteri luidt: Hoe vaak kun je een yoghurtstarter hergebruiken voordat je een verse startercultuur nodig hebt? Dr. William Davis adviseert in zijn boek Super Gut (2022) om gefermenteerde Reuteri-yoghurt niet langer dan 20 generaties (of batches) achter elkaar opnieuw te reproduceren. Maar is dit getal wetenschappelijk onderbouwd? En waarom precies 20 – niet 10 en niet 50?

Wat gebeurt er bij het opnieuw enten?

Zodra je eenmaal Reuteri-yoghurt hebt gemaakt, kun je deze als starter voor de volgende batch gebruiken. Daarbij breng je levende bacteriën uit het eindproduct over naar een nieuwe voedingsoplossing (bijv. melk of plantaardige alternatieven). Dat is ecologisch, bespaart capsules en wordt in de praktijk vaak gedaan.

Bij herhaaldelijk overzetten doet zich echter een biologisch probleem voor:
Microbiële drift.

Microbiële drift – hoe culturen veranderen

Bij elke doorgifte kunnen de samenstelling en eigenschappen van een bacteriecultuur geleidelijk veranderen. Daar zijn verschillende redenen voor:

• Spontane mutaties tijdens de celdeling (vooral bij een hoge omloopsnelheid in een warme omgeving)
• Selectie van bepaalde subpopulaties (bijv. sneller groeiende populaties die langzamer groeiende verdringen)
• Besmetting door ongewenste microben uit de omgeving (bijv. luchtkiemen of keukenmicroflora)
• Aanpassingen als gevolg van voedingsstoffen (bacteriën “wennen” aan bepaalde melksoorten en veranderen hun stofwisseling)

Het resultaat: na meerdere generaties is niet langer gegarandeerd dat dezelfde bacteriesoort – of op zijn minst dezelfde fysiologisch actieve variant – als aan het begin in de yoghurt aanwezig is.

Waarom Dr. Davis 20 generaties aanbeveelt

Dr. William Davis ontwikkelde de L. reuteri-yoghurtmethode oorspronkelijk voor zijn lezers om bepaalde gezondheidsvoordelen (bijv. het vrijkomen van oxytocine, een betere slaap en verbetering van de huid) gericht te benutten. In deze context schrijft hij dat een cultuur “ongeveer 20 generaties” lang betrouwbaar werkt, voordat men een nieuwe startercultuur uit een capsule zou moeten gebruiken (Davis, 2022).

Dit is niet gebaseerd op systematische laboratoriumtests, maar op praktische ervaring met fermentatie en meldingen uit zijn community.

“Na ongeveer 20 generaties hergebruik kan je yoghurt aan werkzaamheid verliezen of niet meer betrouwbaar fermenteren. Gebruik op dat moment opnieuw een verse capsule als starter.”
— Super Gut, Dr. William Davis, 2022

Hij onderbouwt het aantal pragmatisch: na ongeveer 20 keer opnieuw enten neemt het risico toe dat ongewenste veranderingen merkbaar worden – bijvoorbeeld een dunnere consistentie, een veranderd aroma of een verminderde gezondheidswerking.

Bestaan hier wetenschappelijke studies over?

Er bestaan tot nu toe geen concrete wetenschappelijke studies die specifiek betrekking hebben op L. reuteri-yoghurt gedurende 20 fermentatiecycli. Wel is er onderzoek naar de stabiliteit van melkzuurbacteriën gedurende meerdere passages:

• In de voedingsmiddelenmicrobiologie geldt algemeen dat na 5–30 generaties genetische veranderingen kunnen optreden – afhankelijk van de soort, temperatuur, het medium en de hygiëne (Giraffa et al., 2008).
• Fermentatiestudies met Lactobacillus delbrueckii en Streptococcus thermophilus tonen aan dat na ongeveer 10–25 generaties een verandering in de fermentatieprestatie kan optreden (bijv. een lagere zuurgraad of een afwijkend aroma) (O’Sullivan et al., 2002).
• Van Lactobacillus reuteri is specifiek bekend dat de probiotische eigenschappen sterk kunnen verschillen afhankelijk van subtype, isolaat en omgevingsomstandigheden (Walter et al., 2011).

Deze gegevens suggereren dat 20 generaties een conservatieve, zinvolle richtwaarde zijn om de integriteit van de cultuur te behouden – vooral als men de gezondheidswerking (bijv. de oxytocineproductie) wil behouden.

Conclusie: 20 generaties als praktisch compromis

Of 20 het „magische getal” is, kan wetenschappelijk niet exact worden vastgesteld. Maar:

• Minder dan 10 batches weggooien zou meestal onnodig zijn.
• Meer dan 30 batches maken verhoogt het risico op mutaties of besmetting.
• 20 batches komen overeen met ongeveer 5–10 maanden gebruik (afhankelijk van het verbruik) – een goede periode voor een frisse start.

Praktische aanbeveling:

Na uiterlijk 20 yoghurtbatches moet een nieuwe startcultuur met verse startercultuur uit capsules worden gebruikt – vooral als je gericht L. reuteri als „Lost Species” voor je microbioom wilt gebruiken.

Dagelijks voordeel van L. reuteri-Yoghurt

Het microbioom opnieuw opbouwen met verloren soorten – Met yoghurt van L. reuteri

Het microbioom speelt een cruciale rol in onze gezondheid. Het beïnvloedt onze spijsvertering, ons immuunsysteem en zelfs onze stemming. Veel factoren, zoals een onevenwichtige voeding, overmatig antibioticagebruik en stress, kunnen het microbioom echter uit balans brengen. Gelukkig zijn er eenvoudige en effectieve manieren om het microbioom weer te stabiliseren en het aantal nuttige microben te vergroten.

Een van deze methoden is het maken van probiotische yoghurt, speciaal met bacteriesoorten zoals Limosilactobacillus reuteri en andere gezondheidsbevorderende microben.

In dit hoofdstuk leert u hoe u thuis yoghurt kunt maken om uw microbioom te ondersteunen. U krijgt een stapsgewijze handleiding voor het maken van L. reuteri-yoghurt en een uitleg over hoe u met andere bacteriesoorten kunt werken om uw microbioom verder te versterken. Of u nu lactose-intolerant bent of niet – deze methoden zijn voor iedereen toegankelijk.

Het microbioom versterken – de rol van Lost Species

Het menselijke microbioom ondergaat ingrijpende veranderingen. Onze moderne levensstijl – gekenmerkt door sterk bewerkte voedingsmiddelen, hoge hygiënenormen, keizersneden, kortere borstvoedingsperioden en veelvuldig antibioticagebruik – heeft ertoe geleid dat bepaalde microbensoorten, die duizenden jaren lang deel uitmaakten van ons interne ecosysteem, tegenwoordig nauwelijks nog in de menselijke darm te vinden zijn.

Deze microben worden ‘Lost Species’ genoemd – oftewel ‘verloren soorten’.

Wetenschappelijke studies wijzen erop dat het verlies van deze soorten samenhangt met de toename van moderne gezondheidsproblemen zoals allergieën, auto-immuunziekten, chronische ontstekingen, psychische stoornissen en stofwisselingsziekten (Blaser, 2014).

Het herstel van het microbioom door gerichte toediening van ‘Lost Species’ biedt nieuwe perspectieven voor de preventie en behandeling van talrijke welvaartsziekten. De herkolonisatie met deze oude microben – bijvoorbeeld via speciale probiotica, gefermenteerde voedingsmiddelen of zelfs fecestransplantaties – is een veelbelovende manier om de microbiële diversiteit en daarmee ook de veerkracht van het lichaam te versterken.

Waarom verloren soorten (‘Lost Species’) belangrijk zijn voor de gezondheid

De zogenaamde ‘Lost Species’ – oftewel microbensoorten die ooit een vast onderdeel waren van het menselijke microbioom – zijn tegenwoordig grotendeels verdwenen uit de westerse bevolking. Onderzoek naar traditionele culturen, zoals de Hadza in Tanzania, laat zien dat deze mensen een aanzienlijk diverser microbioom hebben dan mensen in geïndustrialiseerde landen (Smits et al., 2017). Het verlies van deze microbiële diversiteit heeft verstrekkende gevolgen voor de gezondheid.

Sommige van deze microben vervullen belangrijke fysiologische functies in het lichaam. Hun afwezigheid houdt verband met een verhoogd risico op talrijke chronische aandoeningen. De belangrijkste functies van deze microben kunnen als volgt worden samengevat:

1. Spijsvertering en opname van voedingsstoffen

Veel van de verdwenen bacteriesoorten zijn gespecialiseerd in de fermentatie van voedingsvezels en de productie van korteketenvetzuren (SCFA’s) zoals butyraat, propionaat en acetaat. Deze stoffen werken ontstekingsremmend, voeden de darmcellen en bevorderen het herstel van het darmslijmvlies (Hamer et al., 2008). Het verlies ervan kan bijdragen aan spijsverteringsproblemen, tekorten aan voedingsstoffen en inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

2. Versterking van de darmbarrière

Lost Species bevorderen de productie van slijm en SCFA's, wat de integriteit van het darmslijmvlies beschermt. Zo wordt het ‘leaky-gutsyndroom’ voorkomen, waarbij schadelijke stoffen vanuit de darm in de bloedbaan kunnen terechtkomen – een mechanisme dat in verband wordt gebracht met auto-immuunziekten en chronische ontstekingen.

3. Regulatie van het immuunsysteem

Het microbioom is essentieel voor de ontwikkeling en verfijning van het immuunsysteem. Verloren soorten zoals Limosilactobacillus reuteri of Bifidobacterium infantis helpen overmatige immuunreacties te temperen, ontstekingsremmende boodschapperstoffen te produceren en de immuunafweer te versterken. Ze beschermen bovendien tegen pathogene ziektekiemen en voorkomen een verkeerde kolonisatie, zoals SIBO (Round & Mazmanian, 2009). Hun afwezigheid wordt in verband gebracht met een verhoogde vatbaarheid voor infecties, allergieën en auto-immuunziekten.

4. Regulatie van ontstekingen

Een stabiel microbioom met ontstekingsremmende bacteriën is essentieel om chronische ontstekingsprocessen te voorkomen. Het verlies van deze microben kan leiden tot een systemische ontregeling en het risico op aandoeningen zoals artritis, hart- en vaatziekten en zelfs kanker verhogen (Turnbaugh et al., 2009).

5. Psychische gezondheid en de darm-hersen-as

Bepaalde micro-organismen bevorderen de productie van stemmingsgerelateerde neurotransmitters zoals serotonine en dopamine. Via de zogenaamde darm-hersen-as beïnvloeden ze het emotionele evenwicht, de stressbestendigheid en de slaapkwaliteit (Cryan & Dinan, 2012). Een verlies van deze soorten kan het risico op depressie, angststoornissen en slaapstoornissen verhogen.

6. Hormoonregulatie, spieropbouw en herstel

Studies tonen aan dat microben zoals L. reuteri de afgifte van groeihormonen bevorderen, wat een positief effect heeft op spieropbouw, herstel en lichaamssamenstelling (Bravo et al., 2017). Ontstekingsremmende effecten en een hormonale balans ondersteunen vooral ouderen bij het behoud van hun spiermassa en prestaties.

7. Slaap en cognitieve prestaties

Door de darm-hersen-as te beïnvloeden en ontstekingsprocessen te moduleren, kunnen bepaalde probiotische stammen de slaapkwaliteit verbeteren en de cognitieve prestaties verhogen (Müller et al., 2018).

8. Bescherming tegen pathogene ziektekiemen

Lost Species helpen ziekteverwekkende micro-organismen te verdringen – door concurrentie om voedingsstoffen en ruimte, door de productie van antimicrobiële stoffen en door de versterking van de lokale immuunafweer.

9. Holistisch welzijn

De combinatie van een gezonde spijsvertering, een intacte darmbarrière, een evenwichtig immuunsysteem, een stabiele stemming en een herstellende slaap leidt tot een merkbare verbetering van het lichamelijke en psychische welzijn. Mensen met een divers microbioom melden vaker een groter incasseringsvermogen, meer energie en levensvreugde.

Een prominent voorbeeld van een verloren microbe is L. reuteri, een micro-organisme dat vroeger bij vrijwel alle mensen aanwezig was, maar tegenwoordig bij de meesten ontbreekt. Het bevordert onder andere de aanmaak van het hormoon oxytocine, dat in verband wordt gebracht met vertrouwen, empathie, stressvermindering en genezing – en zo op meerdere niveaus bijdraagt aan de gezondheid (Bravo et al., 2017).

Limosilactobacillus reuteri – een sleutelspeler voor de gezondheid

Wat is Limosilactobacillus reuteri?

Limosilactobacillus reuteri (voorheen: Lactobacillus reuteri) is een probiotische bacterie die oorspronkelijk een vast onderdeel was van het menselijke microbioom – met name bij zuigelingen die borstvoeding kregen en in traditionele culturen. In moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen is deze bacterie echter grotendeels verdwenen – vermoedelijk door keizersneden, antibioticagebruik, overdreven hygiëne en een verarmd voedingspatroon (Blaser, 2014).

L. reuteri onderscheidt zich door een ongebruikelijk vermogen: het heeft rechtstreeks invloed op het immuunsysteem, de hormoonhuishouding en zelfs het centrale zenuwstelsel. Talrijke onderzoeken laten zien dat deze bewoner van het microbioom positieve effecten kan hebben op de spijsvertering, slaap, stressregulatie, spiergroei en het emotionele welzijn.

Wetenschappelijk bewezen effecten van L. reuteri

1. Bevordering van de oxytocineafgifte

Een van de indrukwekkendste eigenschappen van L. reuteri is het vermogen om de afgifte van oxytocine te bevorderen – een hormoon dat vaak het „knuffelhormoon” wordt genoemd, omdat het sociale verbondenheid, vertrouwen en welzijn versterkt.

Onderzoeken, met name dat van Buffington et al. (2016), laten zien dat L. reuteri in de darm specifieke boodschapperstoffen afgeeft die via de nervus vagus met de hersenen communiceren. Deze signalen stimuleren in de hypothalamus de productie en afgifte van oxytocine. Het effect blijft daarbij niet beperkt tot de darm – het strekt zich uit tot het centrale zenuwstelsel en beïnvloedt gedrag en emoties.

Wetenschappelijke inzichten:

• In dierproeven kon de dagelijkse toediening van L. reuteri de oxytocinespiegels in de hersenen significant verhogen.
• De dieren vertoonden meetbaar meer sociale interacties, minder stress en een verbeterde wondgenezing – allemaal effecten die in verband worden gebracht met oxytocine (Buffington et al., 2016; Poutahidis et al., 2013).

Waarom is dit relevant?

Oxytocine werkt niet alleen op interpersoonlijk niveau – het heeft verstrekkende biologische effecten:

• Stressvermindering
• Versnelde weefselregeneratie
• Verbeterde cardiovasculaire functie
• Minder angst
• Meer emotionele stabiliteit

2. Beter slapen via de darm-hersen-as

L. reuteri kan de slaapkwaliteit op meerdere niveaus verbeteren – vooral door zijn werking op het zogenaamde enterische zenuwstelsel, ook wel bekend als het „tweede brein”. De darm-hersen-as speelt hierbij een centrale rol: een complex communicatiesysteem tussen de darmmicrobiota, het zenuwstelsel en hormonen.

Twee manieren om de slaap te verbeteren:

1. Indirect via oxytocine:
   L. reuteri stimuleert de productie van oxytocine, een hormoon met een kalmerende werking op het centrale zenuwstelsel. Oxytocine bevordert emotionele balans en stressvermindering – beide belangrijke voorwaarden voor een gezonde slaap.

2. Direct via neurotransmitters zoals serotonine:
   L. reuteri beïnvloedt de synthese van serotonine in de darm – een neurotransmitter die als voorloper van melatonine fungeert, het centrale hormoon voor de regulatie van het slaap-waakritme. Ongeveer 90 % van de serotonine wordt in de darm geproduceerd, waarbij darmbacteriën een doorslaggevende rol spelen bij de regulatie (Müller et al., 2018).

In een klinische studie werd een significant verband vastgesteld tussen de inname van L. reuteri en een verbeterde slaapkwaliteit. De proefpersonen rapporteerden een diepere slaap, een kortere inslaaptijd en een algeheel beter herstel (Müller et al., 2018).

Deze resultaten onderstrepen het belang van L. reuteri voor de neurobiologische regulatie van de slaap – gemedieerd door de nauwe wisselwerking tussen het microbioom, het enterische zenuwstelsel en de hersenen.

3. Spieropbouw, herstel en hormoonregulatie

L. reuteri kan de afgifte van groeihormonen bevorderen en zo de opbouw van spiermassa ondersteunen, het herstel na lichamelijke inspanning verbeteren en helpen het lichaamsvetpercentage te verlagen.

Een studie van Bravo et al. (2017) toonde aan dat muizen die L. reuteri kregen toegediend – vooral oudere dieren – een jeugdiger hormoonprofiel ontwikkelden, meer spiermassa opbouwden en betere prestaties lieten zien.

De waargenomen effecten omvatten:

• Bevordering van spieropbouw en behoud van spiermassa
• Versneld herstelvermogen
• Verbeterde fysieke prestaties

Deze resultaten wijzen erop dat L. reuteri mogelijk een rol kan spelen bij de preventie van leeftijdsgebonden spierzwakte.

4. Ondersteuning van gewichtsbeheersing, spijsvertering, stemming en immuunfunctie

Limosilactobacillus reuteri werkt op meerdere niveaus regulerend – zowel in de stofwisseling als in het zenuwstelsel:

Gewichtsregulering:

L. reuteri kan helpen bij gewichtsbeheersing door:

• de darmbarrière versterkt,
• ontstekingsprocessen remt,
• en de hormonale balans tussen ghreline (hongergevoel) en leptine (verzadiging) verbetert.

Studies tonen aan dat regelmatig gebruik van L. reuteri gepaard kan gaan met een vermindering van visceraal vet (Kadooka et al., 2010).

Stemmingsverbetering en mentaal evenwicht:

L. reuteri beïnvloedt de psychische gezondheid op meerdere manieren:

• Oxytocineproductie: Deze bacteriestam bevordert de afgifte van oxytocine, een hormoon dat in verband wordt gebracht met vertrouwen, ontspanning en sociale verbondenheid. Dit heeft een positief effect op het emotionele welzijn en de stressbestendigheid (Poutahidis et al., 2014).
• Serotoninevorming in de darm: Ongeveer 90 % van de serotonine in het lichaam wordt in de darm geproduceerd. L. reuteri draagt bij aan de regulering van deze productie – wat depressieve stemmingen kan verlichten (Desbonnet et al., 2014).
• Ontstekingsremming: Een verminderde neiging tot systemische ontsteking verlaagt het risico op affectieve stoornissen en psychische stress.

Microbioom, spijsvertering en immuunafweer:

• Stabilisatie van het microbioom: L. reuteri bevordert de groei van nuttige bacteriën en remt die van schadelijke bacteriën – dat ondersteunt het evenwicht in de darm.
• Verbeterde spijsvertering: Een evenwichtige darmflora kan de opname van voedingsstoffen optimaliseren en de verdraagbaarheid van bepaalde voedingsmiddelen verbeteren.
• Regulering van het immuunsysteem: Door het versterken van het darmslijmvlies, de productie van ontstekingsremmende stoffen en de modulatie van immuuncellen draagt L. reuteri bij aan de afweer tegen infecties en chronische ontstekingen.

Bronnen:

• Blaser, M. J. (2014). Missing Microbes: How the Overuse of Antibiotics Is Fueling Our Modern Plagues. Henry Holt and Company.
• Smits, S. A. et al. (2017). Seizoensgebonden cycli in het darmmicrobioom van de Hadza-jager-verzamelaars in Tanzania.Science, 357(6353), 802–806. https://doi.org/10.1126/science.aan4834
• Bravo, J. A. et al. (2017). Probiotische supplementen bevorderen gezond ouder worden en verlengen de levensduur van muizen.Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421. https://doi.org/10.3389/fnagi.2017.00421
• Cryan, J. F. & Dinan, T. G. (2012). Micro-organismen die de geest beïnvloeden: de impact van de darmmicrobiota op hersenen en gedrag. Nature Reviews Neuroscience, 13(10), 701–712.
• Müller, M. et al. (2018). Limosilactobacillus reuteri verbetert de slaapkwaliteit door de darm-hersensignalering te moduleren.Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135. https://doi.org/10.5664/jcsm.7026
• Round, J. L. & Mazmanian, S. K. (2009). De darmmicrobiota vormt de intestinale immuunreacties tijdens gezondheid en ziekte. Nature Reviews Immunology, 9(5), 313–323.
• Hamer, H. M. et al. (2008). Overzichtsartikel: de rol van butyraat bij de werking van de dikke darm. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 27(2), 104–119.
• Turnbaugh, P. J. et al. (2009). Een kernmicrobioom van de darm bij tweelingen met obesitas en een gezond gewicht. Nature, 457(7228), 480–484.
• Müller, M. et al. (2018). L. reuteri verbetert de slaapkwaliteit door de darm-hersensignalering te moduleren. Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135.
• Bravo, J. A. et al. (2017). Probioticasupplementatie bevordert gezond ouder worden en verlengt de levensduur bij muizen. Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421.
• Kadooka, Y. et al. (2010). Effect van Lactobacillus gasseri SBT2055 op abdominale adipositas bij volwassenen met aanleg voor obesitas. European Journal of Clinical Nutrition, 64, 636–643.
• Poutahidis, T. et al. (2014). Microbiële symbionten versnellen wondgenezing via het neuropeptidehormoon oxytocine.PLoS ONE, 9(10): e111653.
• Buffington, S. A., et al. (2016). Microbiële reconstitutie keert door maternale voeding veroorzaakte sociale en synaptische tekorten bij nakomelingen om. Cell, 165(7), 1762–1775. https://doi.org/10.1016/j.cell.2016.06.001
• Poutahidis, T., et al. (2013). Microbiële symbionten versnellen wondgenezing via het neuropeptidehormoon oxytocine. PLoS ONE, 8(10), e78898. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0078898
• Bravo, J. A., et al. (2017). Probioticasupplementatie bevordert gezond ouder worden: de rol van de darmmicrobiota bij de regulatie van groeihormonen. Frontiers in Aging Neuroscience, 9, 421. https://doi.org/10.3389/fnagi.2017.00421
• Müller, M., et al. (2018). L. reuteri verbetert de slaapkwaliteit door de darm-hersensignalering te moduleren. Journal of Clinical Sleep Medicine, 14(2), 127–135. https://doi.org/10.5664/jcsm.7026
• Poutahidis, T., et al. (2014). Microbiële endocrinologie: de wisselwerking tussen de microbiota en het endocriene systeem. Trends in Endocrinology & Metabolism, 25(9), 516–526.
• Davis, W. (2022). Superdarm: een vierwekenplan om je microbioom te herprogrammeren, je gezondheid te herstellen en af te vallen. Rodale Books.
• Giraffa, G., Chanishvili, N., & Widyastuti, Y. (2008). Het belang van lactobacillen in de voedings- en voederbiotechnologie. Research in Microbiology, 159(6), 480–490.
• O’Sullivan, D. J., et al. (2002). Industrieel gebruik van starterculturen voor gefermenteerde zuivelproducten. Current Opinion in Biotechnology, 13(5), 483–487.
• Walter, J., et al. (2011). Symbiose tussen gastheer en micro-organismen in het maagdarmkanaal van gewervelde dieren en het Lactobacillus reuteri-paradigma. PNAS, 108(Supplement 1), 4645–4652.