Herstel het microbioom met verloren gegane soorten – Met yoghurt van L. reuteri, L. gasseri en B. coagulans - SIBO-yoghurt

Bijgewerkt op 31 mei 2026

Recept: L. reuteri, L. gasseri en B. coagulans – zelf SIBO-yoghurt maken

Ook geschikt voor mensen met lactose-intolerantie (zie opmerkingen hieronder).

Neem de fermentatietemperatuur strikt in acht

Optimale fermentatietemperatuur voor alle drie de stammen samen: 41 °C (106 °F)

Ingrediënten (voor ongeveer 1 liter yoghurt)

• 4 capsules L. reuteri (elk 5 miljard CFU)
• 1 capsule L. gasseri (12 miljard CFU)
• 2 capsules B. coagulans (elk 4 miljard CFU)
• 1 eetlepel inuline (alternatief: GOS of XOS bij fructose-intolerantie)
• 1 liter (biologische) volle melk, 3,8% vet, UHT-behandeld en gehomogeniseerd, of houdbare melk
• (Hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe dikker de yoghurt)

Opmerking:

• 1 capsule L. reuteri, minstens 5 × 10⁹ (5 miljard) CFU (en)/KBE (de)
• CFU staat voor colony forming units – in het Duits: kolonie-bildende Einheiten (KBE). Deze eenheid geeft aan hoeveel levensvatbare micro-organismen een preparaat bevat.

Opmerkingen over de melkkeuze en temperatuur

• Gebruik geen verse melk. Deze is niet stabiel genoeg voor de lange fermentatietijden en is niet steriel.
• Ideaal is houdbare melk (UHT-melk): deze is steriel en kan direct worden gebruikt.
• De melk moet op kamertemperatuur zijn – verwarm deze anders voorzichtig au bain-marie tot 37 °C (99 °F). Vermijd hogere temperaturen: vanaf ongeveer 44 °C worden de probiotische culturen beschadigd of vernietigd.

Bereiding

1. Open alle 7 capsules en doe het poeder in een kleine kom.
2. Voeg 1 eetlepel inuline per liter melk toe – dit werkt als prebioticum en bevordert de bacteriegroei. Voor mensen met fructose-intolerantie zijn GOS of XOS geschikte alternatieven.
3. Voeg 2 eetlepels melk toe aan de kom en roer grondig om klontjes te voorkomen.
4. Roer de resterende melk erdoor en meng goed.
5. Giet het mengsel in een geschikte fermentatiecontainer (bijv. van glas).
6. Doe het mengsel in de yoghurtmaker, stel de temperatuur in op 41 °C (106 °F) en laat het 36 uur fermenteren.

Gebruik vanaf de tweede batch 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter.

Bereid de eerste batch met de bacteriecapsules.

Gebruik vanaf de tweede batch 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch als starter. Dit geldt ook als de eerste batch nog dun of niet helemaal stevig is. Gebruik deze als starter zolang de yoghurt fris ruikt, mild zuur smaakt en geen tekenen van bederf vertoont (geen schimmel, geen ongebruikelijke verkleuringen en geen penetrante geur).

Per 1 liter melk:

• 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch

• 1 eetlepel inuline

• 1 liter UHT-melk of gehomogeniseerde volle melk die op ultrahoge temperatuur is behandeld

Zo doe je het:

1. Doe 2 eetlepels yoghurt van de vorige batch in een kleine kom.

2. Voeg 1 eetlepel inuline toe en roer deze met 2 eetlepels melk glad totdat er geen klontjes meer zijn.

3. Roer de resterende melk erdoor en meng goed.

4. Giet het mengsel in een geschikte fermentatiecontainer en plaats deze in de yoghurtmaker.

5. Laat 36 uur fermenteren bij 41 °C.

Opmerking: Inuline is het voedsel voor de culturen. Voeg per batch 1 eetlepel inuline per liter melk toe.

Als je vragen hebt, helpen we je graag via e-mail op team@tramunquiero.com of via ons contactformulier.

Waarom 36 uur?

De keuze voor deze fermentatieduur is wetenschappelijk onderbouwd: L. reuteri heeft ongeveer 3 uur nodig om zich te verdubbelen. In 36 uur vinden 12 verdubbelingscycli plaats – dit komt overeen met exponentiële groei en een hoge concentratie actieve probiotische bacteriën in het eindproduct. Bovendien stabiliseert de langere rijping de melkzuren en maakt deze de culturen bijzonder veerkrachtig.

!Belangrijk om op te merken!

De eerste batch lukt bij veel gebruikers vaak niet. Toch moet je deze niet weggooien. In plaats daarvan wordt aangeraden om een nieuwe batch te starten met twee eetlepels van de eerste batch. Als dit ook niet lukt, controleer dan de temperatuur van je yoghurtmaker. Bij apparaten waarvan de temperatuur nauwkeurig per graad kan worden ingesteld, lukt de eerste batch meestal goed.

Tips voor perfecte resultaten

• De eerste batch is meestal nog wat vloeibaarder of korreliger. Gebruik 2 eetlepels van de vorige batch als starter voor de volgende ronde – bij elke nieuwe batch verbetert de consistentie.
• Meer vet = dikkere consistentie: hoe hoger het vetgehalte van de melk, hoe romiger de yoghurt wordt.
• De bereide yoghurt is in de koelkast tot 9 dagen houdbaar.

Consumptieadvies:

Geniet dagelijks van ongeveer een half kopje (ca. 125 ml) yoghurt – bij voorkeur regelmatig, idealiter bij het ontbijt of als tussendoortje. Zo kunnen de aanwezige micro-organismen zich optimaal ontwikkelen en je microbioom duurzaam ondersteunen.

Yoghurt maken met plantaardige melk – een alternatief met kokosmelk

Als je overweegt om vanwege lactose-intolerantie plantaardige melkalternatieven te gebruiken om SIBO-yoghurt te maken, let dan hierop: meestal is dat niet nodig. Tijdens de fermentatie breken de probiotische bacteriën het grootste deel van de aanwezige lactose af – de bereide yoghurt wordt daarom vaak goed verdragen, zelfs bij lactose-intolerantie.

Wie om ethische redenen (bijvoorbeeld als veganist) of vanwege gezondheidszorgen over hormonen in dierlijke melk zuivelproducten wil vermijden, kan echter kiezen voor plantaardige alternatieven zoals kokosmelk. Yoghurt maken met plantaardige melk is technisch veeleisender, omdat de natuurlijke suikerbron lactose, die de bacteriën als energiebron gebruiken, ontbreekt.

Voordelen en uitdagingen

Een voordeel van plantaardige zuivelproducten is dat ze geen hormonen bevatten, zoals die in koemelk kunnen voorkomen. Veel mensen melden echter dat fermentatie met plantaardige melk vaak niet betrouwbaar werkt. Vooral kokosmelk heeft de neiging om tijdens de fermentatie te scheiden in waterige fasen en vetbestanddelen, wat de textuur en smaakbeleving kan beïnvloeden.

Recepten met gelatine of pectine geven soms betere resultaten, maar blijven onbetrouwbaar. Een veelbelovend alternatief is het gebruik van guarpitmeel, dat niet alleen de gewenste romige consistentie bevordert, maar ook als prebiotische vezel voor het microbioom werkt.

Recept: Kokosmelkyoghurt met guarpitmeel

Met deze basis kun je met succes yoghurt van kokosmelk fermenteren. Je kunt beginnen met de bacteriestam van je keuze, bijvoorbeeld met L. reuteri of een starter uit een vorige bereiding.

Ingrediënten

• 1 blik (ca. 400 ml) kokosmelk (zonder toevoegingen zoals xanthaangom of gellangom; guarpitmeel is toegestaan)
• 1 el suiker (sacharose)
• 1 el rauw aardappelzetmeel
• ¾ tl guarpitmeel (niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm!)
• Bacteriecultuur naar keuze (bijv. de inhoud van een capsule met L. reuteri met minstens 5 miljard KVE)
  of 2 el yoghurt van een vorige bereiding

Bereiding

1. Verwarmen
   Verwarm de kokosmelk in een kleine pan op middelhoog vuur tot ongeveer 82°C (180°F) en houd deze temperatuur 1 minuut aan.
2. Het zetmeel erdoor roeren
   Meng de suiker en het aardappelzetmeel al roerend. Haal de pan vervolgens van het vuur.
3. Guarpitmeel toevoegen
   Roer na ongeveer 5 minuten afkoelen het guarpitmeel erdoor. Mix het mengsel vervolgens minstens 1 minuut met een staafmixer of blender. Zo krijgt het een homogene en dikke consistentie, vergelijkbaar met room.
4. Laten afkoelen
   Laat het mengsel afkoelen tot kamertemperatuur.
5. Bacteriën toevoegen
   Roer de probiotische cultuur voorzichtig erdoor (niet mixen).
6. Fermentatie
   Giet het mengsel in een glazen pot en laat het ongeveer 48 uur fermenteren bij circa 37°C (99°F).

Waarom guarpitmeel?

Guarpitmeel is een natuurlijke vezel afkomstig van de guarboon. Het bestaat voornamelijk uit de suikermoleculen galactose en mannose (galactomannaan) en dient als prebiotische vezel die door gunstige darmbacteriën wordt gefermenteerd, bijvoorbeeld tot korteketenvetzuren zoals butyraat en propionaat.

Voordelen van guarpitmeel:

• Stabilisatie van de yoghurtbasis: Voorkomt dat vet en water zich scheiden.
• Prebiotisch effect: Bevordert de groei van gunstige bacteriestammen zoals Bifidobacterium, Ruminococcus en Clostridium butyricum.
• Betere balans van het microbioom: Ondersteunt mensen met het prikkelbaredarmsyndroom of dunne ontlasting.
• Versterking van de werkzaamheid van antibiotica: Onderzoeken constateerden een 25% hoger succespercentage bij de behandeling van SIBO (bacteriële overgroei in de dunne darm).

Belangrijk: gebruik niet de gedeeltelijk gehydrolyseerde vorm van guargom – deze heeft geen gelvormend effect en is niet geschikt voor yoghurt.

Waarom we 3–4 capsules per batch aanbevelen

Voor de eerste fermentatie met Limosilactobacillus reuteri raden we aan om 3 tot 4 capsules (15 tot 20 miljard CFU) per batch te gebruiken.

Deze dosering is gebaseerd op de aanbevelingen van Dr. William Davis, die in zijn boek “Super Gut” (2022) beschrijft dat een starthoeveelheid van ten minste 5 miljard kolonievormende eenheden (CFU) nodig is om een succesvolle fermentatie te garanderen. Een hogere starthoeveelheid, ongeveer 15 tot 20 miljard CFU, is bijzonder effectief gebleken.

De achtergrond: L. reuteri verdubbelt onder optimale omstandigheden ongeveer elke 3 uur. Tijdens een typische fermentatietijd van 36 uur vinden ongeveer 12 verdubbelingen plaats. Dit betekent dat theoretisch zelfs een relatief kleine starthoeveelheid voldoende kan zijn om een groot aantal bacteriën te produceren.

In de praktijk is een hoge aanvangsdosering echter om verschillende redenen verstandig. Ten eerste vergroot deze de kans dat L. reuteri zich snel en dominant vestigt ten opzichte van eventueel aanwezige vreemde kiemen. Ten tweede zorgt een hoge startconcentratie voor een consistente pH-daling, waardoor de kenmerkende fermentatieomstandigheden worden gestabiliseerd. Ten derde kan een te lage begindichtheid leiden tot een vertraagde start van de fermentatie of onvoldoende groei.

Daarom raden we aan om voor de eerste batch 3 tot 4 capsules te gebruiken, zodat de yoghurtcultuur betrouwbaar kan starten. Na de eerste succesvolle fermentatie kan de yoghurt doorgaans tot 20 keer worden gebruikt voor het opnieuw kweken, voordat verse starterculturen worden aanbevolen.

Opnieuw beginnen na 20 fermentaties

Een veelgestelde vraag bij fermentatie met Limosilactobacillus reuteri is: Hoe vaak kun je een yoghurtstarter hergebruiken voordat je een verse startercultuur nodig hebt? Dr. William Davis adviseert in zijn boek Super Gut (2022) om een gefermenteerde Reuteri-yoghurt niet continu te vermeerderen gedurende meer dan 20 generaties (of batches). Maar is dit aantal wetenschappelijk onderbouwd? En waarom precies 20 – niet 10 en niet 50?

Wat gebeurt er tijdens backslopping?

Nadat je een Reuteri-yoghurt hebt gemaakt, kun je deze gebruiken als starter voor de volgende batch. Zo worden levende bacteriën uit het eindproduct overgebracht naar een nieuwe voedingsoplossing (bijv. melk of plantaardige alternatieven). Dit is ecologisch, bespaart capsules en wordt in de praktijk vaak gedaan.

Herhaald backsloppen leidt echter tot een biologisch probleem:
Microbiële drift.

Microbiële drift – hoe culturen veranderen

Bij elke overdracht kunnen de samenstelling en eigenschappen van een bacteriecultuur geleidelijk veranderen. De redenen hiervoor zijn:

• Spontane mutaties tijdens de celdeling (vooral bij een hoge omzet in warme omgevingen)
• Selectie van bepaalde subpopulaties (bijv. snellere groeiers verdringen tragere)
• Besmetting door ongewenste micro-organismen uit de omgeving (bijv. ziektekiemen in de lucht en keukenmicroflora)
• Aanpassingen in verband met voedingsstoffen (bacteriën “wennen” aan bepaalde melksoorten en veranderen hun stofwisseling)

Het resultaat: na meerdere generaties is het niet langer gegarandeerd dat dezelfde bacteriesoort – of op zijn minst dezelfde fysiologisch actieve variant – nog in de yoghurt aanwezig is als aan het begin.

Waarom Dr. Davis 20 generaties aanbeveelt

Dr. William Davis ontwikkelde de L. reuteri-yoghurtmethode oorspronkelijk voor zijn lezers om bepaalde gezondheidsvoordelen specifiek te benutten (bijv. het vrijkomen van oxytocine, een betere slaap en een verbeterde huid). In deze context schrijft hij dat een aanpak “ongeveer 20 generaties betrouwbaar werkt”, waarna een nieuwe startercultuur uit een capsule moet worden gebruikt (Davis, 2022).

Dit is niet gebaseerd op systematische laboratoriumtests, maar op praktische ervaring met fermentatie en meldingen uit zijn gemeenschap.

“Na ongeveer 20 generaties hergebruik kan je yoghurt aan kracht verliezen of niet meer betrouwbaar fermenteren. Gebruik op dat moment opnieuw een verse capsule als starter.”
— Super Gut, Dr. William Davis, 2022

Hij onderbouwt het aantal pragmatisch: na ongeveer 20 keer opnieuw kweken neemt het risico toe dat ongewenste veranderingen merkbaar worden – bijvoorbeeld een dunnere consistentie, een veranderd aroma of een verminderd gezondheidseffect.

Zijn hier wetenschappelijke studies over?

Er bestaan nog geen concrete wetenschappelijke studies die specifiek betrekking hebben op L. reuteri-yoghurt gedurende 20 fermentatiecycli. Er is echter wel onderzoek gedaan naar de stabiliteit van melkzuurbacteriën gedurende meerdere passages:

• In de voedingsmiddelenmicrobiologie wordt algemeen aanvaard dat genetische veranderingen kunnen optreden na 5–30 generaties, afhankelijk van de soort, temperatuur, het medium en de hygiëne (Giraffa et al., 2008).
• Fermentatiestudies met Lactobacillus delbrueckii en Streptococcus thermophilus laten zien dat er na ongeveer 10–25 generaties een verandering in de fermentatieprestaties kan optreden (bijv. een lagere zuurgraad of een veranderd aroma) (O’Sullivan et al., 2002).
• Voor Lactobacillus reuteri in het bijzonder is bekend dat de probiotische eigenschappen sterk kunnen variëren afhankelijk van subtype, isolaat en omgevingsomstandigheden (Walter et al., 2011).

Deze gegevens suggereren dat 20 generaties een conservatieve, verstandige richtlijn zijn om de integriteit van de cultuur te behouden – vooral als je de gezondheidseffecten (bijvoorbeeld de oxytocineproductie) wilt behouden.

Conclusie: 20 generaties als praktisch compromis

Of 20 het ‘magische getal’ is, kan wetenschappelijk niet exact worden vastgesteld. Maar:

• Minder dan 10 batches weggooien is doorgaans niet nodig.
• Meer dan 30 batches maken verhoogt het risico op mutaties of besmetting.
• 20 batches komen overeen met ongeveer 5–10 maanden gebruik (afhankelijk van de consumptie) – een goede periode voor een nieuwe start.

Praktische aanbeveling:

Na maximaal 20 yoghurtbatches moet een nieuwe aanpak met verse startercultuur uit capsules worden gebruikt – vooral als je L. reuteri specifiek als ‘verloren soort’ voor je microbioom wilt gebruiken.

Dagelijkse voordelen van SIBO-yoghurt

Bouw het microbioom opnieuw op met verloren gegane soorten – met yoghurt van L. reuteri, L. gasseri en B. coagulans

Het microbioom speelt een centrale rol in onze gezondheid. Het beïnvloedt niet alleen de spijsvertering, maar ook het immuunsysteem en het enterische zenuwstelsel, dat nauw verbonden is met de hersenen (Foster et al., 2017). Een verstoorde balans van microbiële kolonisatie, vooral in de dunne darm, kan leiden tot uiteenlopende klachten.

Het enterische zenuwstelsel (ENS), vaak het ‘darmbrein’ genoemd, is een zelfstandig zenuwstelsel in het spijsverteringskanaal. Het bestaat uit meer dan 100 miljoen zenuwcellen die langs de gehele darmwand lopen – meer dan in het ruggenmerg. Het ENS regelt zelfstandig veel vitale processen: het stuurt de darmbewegingen (peristaltiek) en de afscheiding van verteringssappen en reguleert de bloedtoevoer naar het slijmvlies. Bovendien coördineert het delen van de immuunafweer in de darm (Furness, 2012).

Hoewel de darmhersenen zelfstandig functioneren, zijn ze via zenuwbanen, met name de nervus vagus, nauw verbonden met de hersenen. Deze verbinding, die bekendstaat als de darm-hersen-as, verklaart waarom psychologische stress, zoals spanning, de spijsvertering kan beïnvloeden en waarom een verstoord microbioom ook invloed heeft op stemming, slaap en concentratie (Cryan et al., 2019).

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) verwijst naar een overgroei van bacteriën in de dunne darm, met een abnormaal hoog aantal of een verkeerd type bacteriën. Deze micro-organismen verstoren de opname van voedingsstoffen en leiden tot symptomen zoals een opgeblazen gevoel, buikpijn, voedingstekorten en voedselintoleranties (Rezaie et al., 2020).

Een veelvoorkomende oorzaak van SIBO is vertraagde of verstoorde darmmotiliteit. Deze zogenoemde darmmotiliteit is verantwoordelijk voor het transport van de voedselbrij door het spijsverteringskanaal via golfachtige bewegingen.

Als dit natuurlijke reinigingsmechanisme, de zogenoemde darmmotiliteit, verstoord is, vertraagt het transport van de darminhoud. Hierdoor kunnen bacteriën zich in ongewoon grote aantallen in de dunne darm ophopen en vermenigvuldigen, wat leidt tot bacteriële overgroei. Deze pathologische bacteriegroei is kenmerkend voor SIBO en kan spijsverteringsklachten en ontstekingen veroorzaken (Rezaie et al., 2020).

Herhaalde antibioticabehandelingen, chronische stress of een vezelarm dieet kunnen de balans van het microbioom verder verstoren. Niet alleen chronische stress, maar vooral ook kortdurende stress zorgt ervoor dat de darmen minder actief zijn dan normaal. In stressvolle situaties maakt het lichaam stresshormonen zoals adrenaline en cortisol vrij, die het autonome zenuwstelsel beïnvloeden en een ‘uitschakelreactie’ veroorzaken.

Dit vermindert de darmmotiliteit, verlaagt de bloedtoevoer naar de darmen en vertraagt de spijsvertering om energie vrij te maken voor de ‘vecht-of-vluchtreactie’. Deze tijdelijke remming van de darmfunctie bevordert de ophoping van bacteriën in de dunne darm en kan zo de ontwikkeling van bacteriële overgroei in de hand werken (Konturek et al., 2011).

Een gerichte manier om de microbiële balans in de dunne darm te ondersteunen, is de productie van probiotische yoghurt met specifieke bacteriestammen. Hiertoe behoren Limosilactobacillus reuteri, Lactobacillus gasseri en Bacillus coagulans, drie probiotische micro-organismen waarvan is aangetoond dat ze potentieel hebben bij SIBO-gerelateerde problemen, waaronder het remmen van ziekteverwekkers, het moduleren van het immuunsysteem en het beschermen van het darmslijmvlies (Savino et al., 2010; Park et al., 2018; Hun, 2009).

In dit hoofdstuk leer je hoe je thuis eenvoudig de zogenoemde SIBO-yoghurt maakt. De bijgevoegde stapsgewijze instructies laten zien hoe je de drie geselecteerde stammen gericht kunt fermenteren om een probiotisch voedingsmiddel te creëren dat ook geschikt is voor mensen met lactose-intolerantie.

Het microbioom versterken – de rol van Lost Species

Het menselijke microbioom ondergaat een ingrijpende verandering. Onze moderne levensstijl – gekenmerkt door sterk bewerkte voedingsmiddelen, hoge hygiënenormen, keizersneden, kortere borstvoedingsperioden en frequent antibioticagebruik – heeft ertoe geleid dat bepaalde micro-organismen die millennialang deel uitmaakten van ons interne ecosysteem tegenwoordig nog nauwelijks in de menselijke darm worden aangetroffen.

Deze microben worden aangeduid als “Lost Species” – oftewel: “verloren soorten”.

Wetenschappelijke studies suggereren dat het verlies van deze soorten verband houdt met de toename van moderne gezondheidsproblemen zoals allergieën, auto-immuunziekten, chronische ontstekingen, psychische aandoeningen en stofwisselingsziekten (Blaser, 2014).

Het microbioom opnieuw opbouwen door gerichte toevoer van “Lost Species” opent nieuwe perspectieven voor de preventie en behandeling van talrijke welvaartsziekten. De herkolonisatie met deze oeroude microben – bijvoorbeeld via speciale probiotica, gefermenteerde voedingsmiddelen of zelfs fecale transplantaties – is een veelbelovende manier om de microbiële diversiteit en daarmee de veerkracht van het lichaam te versterken.

Drie belangrijke stammen, krachtige ondersteuning van het microbioom

De starterset bevat Limosilactobacillus reuteri, een duidelijk gedefinieerde Lost Species – dat wil zeggen: een micro-organismesoort die in moderne westerse darmsystemen vaak sterk is afgenomen of bijna verdwenen.

Lactobacillus gasseri komt minder vaak voor dan vroeger en is in veel westerse microbiomen zonder externe toevoer zeldzaam, maar wordt niet beschouwd als een klassieke Lost Species.

Bacillus coagulans is strikt genomen geen darmbacterie, maar een sporenvormende bodembacterie die slechts af en toe in de darm voorkomt. Het is geen Lost Species, maar een zeldzame, geïntroduceerde soort met bijzondere stabiliserende eigenschappen voor de darm.

Deze combinatie verenigt dus een klassieke Lost Species met zeldzame maar bewezen stammen voor gerichte en veelzijdige ondersteuning van je microbioom.

Limosilactobacillus reuteri – een belangrijke speler voor de gezondheid

Wat is Limosilactobacillus reuteri?

Limosilactobacillus reuteri (voorheen: Lactobacillus reuteri) is een probiotische bacterie die oorspronkelijk een vast onderdeel vormde van het menselijke microbioom – vooral bij borstvoedende zuigelingen en in traditionele culturen. In moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen is deze bacterie echter grotendeels verdwenen – vermoedelijk door keizersneden, antibioticagebruik, overmatige hygiëne en een voedingspatroon met weinig voedingsstoffen (Blaser, 2014).

L. reuteri onderscheidt zich door een ongewoon vermogen: het werkt rechtstreeks samen met het immuunsysteem, de hormonale balans en zelfs het centrale zenuwstelsel. Talrijke onderzoeken tonen aan dat deze microbioombewoner positieve effecten kan hebben op de spijsvertering, de slaap, de stressregulatie, de spiergroei en het emotionele welzijn.

Samenvatting van de belangrijkste eigenschappen van Limosilactobacillus reuteri

• Bevordert een sterk microbioom
• Stimuleert de productie van oxytocine via de darm-hersen-as
• Reguleert het immuunsysteem en heeft ontstekingsremmende effecten
• Verbetert de slaap
• Ondersteunt het libido en de seksuele functie
• Bevordert spiergroei
• Helpt visceraal vet te verminderen
• Stabiliseert de stemming
• Verbetert de huidstructuur
• Verhoogt de fysieke prestaties

Lactobacillus gasseri – een veelzijdige bondgenoot voor de darmen en de stofwisseling

Wat is Lactobacillus gasseri?

Lactobacillus gasseri is een probiotische bacterie die van nature in de menselijke darm voorkomt, maar tegenwoordig minder vaak voorkomt in moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen dan vroeger (Kleerebezem & Vaughan, 2009). De bacterie behoort tot de groep melkzuurbacteriën en speelt een belangrijke rol bij het behouden van een gezonde darmflora.

L. gasseri staat bekend om zijn uiteenlopende positieve effecten op de spijsvertering, de stofwisseling en het immuunsysteem. Hoewel deze bacterie niet als een klassieke "Lost Species" wordt beschouwd, is de aanwezigheid ervan in de darmen van veel mensen tegenwoordig aanzienlijk verminderd.

Waarom is L. gasseri relevant?

Lactobacillus gasseri ondersteunt de gezondheid op veel manieren, vooral met betrekking tot de stofwisseling, de darmfunctie en het immuunsysteem. Het vermogen om vetweefsel te verminderen en ontstekingen te remmen maakt deze bacterie tot een belangrijke probioticum voor mensen met overgewicht of metabole problemen. Hoewel L. gasseri tegenwoordig minder vaak voorkomt dan in traditionele populaties, is het geen klassieke vertegenwoordiger van de “Lost Species”, maar wel een waardevolle aanvulling op een gezond microbioom.

Samenvatting van de belangrijkste eigenschappen van Lactobacillus gasseri:

• Ondersteunt een evenwichtig darmmicrobioom
• Bevordert de productie van melkzuur voor pH-regulatie
• Helpt buikvet en visceraal vet af te breken
• Ondersteunt de stofwisseling
• Draagt bij aan het verminderen van ontstekingen
• Kan het immuunsysteem moduleren
• Bevordert een gezonde spijsvertering
• Verbetert het algemene welzijn

Bacillus coagulans – een krachtige helper voor de darmgezondheid en het immuunsysteem

Wat is Bacillus coagulans?

Bacillus coagulans is een sporenvormende probiotische bacterie die wordt gekenmerkt door haar hoge weerstand tegen hitte, zuren en opslag (Elshaghabee et al., 2017). In tegenstelling tot veel andere probiotica overleeft B. coagulans de passage door de maag bijzonder goed en kan de bacterie zich actief in de darm ontwikkelen. Vanwege deze eigenschappen wordt de bacterie vaak gebruikt in voedingssupplementen en gefermenteerde voedingsmiddelen.

B. coagulans komt voor in traditionele voedingsmiddelen zoals gefermenteerde groenten en bepaalde Aziatische producten. Het draagt aanzienlijk bij aan de stabiliteit en gezondheid van het microbioom.

Sporenvormende bacteriën – de tuiniers van het microbioom

Sporenvormende probiotische bacteriën zoals Bacillus coagulans worden in microbiomonderzoek beschouwd als de "tuiniers" van de darm. Deze benaming is gebaseerd op hun bijzondere vermogen om het microbiële ecosysteem actief te reguleren en in een gezonde balans te houden. Hun belangrijkste kenmerk is hun vermogen om sporen te vormen: als reactie op ongunstige omgevingsomstandigheden kunnen deze micro-organismen overgaan in een zeer resistente rustvorm, de zogenaamde endospore.

Deze spore is geen voortplantingsvorm, maar een overlevingsmodus. In sporenvorm is het genetische materiaal beschermd binnen een dichte, uit meerdere lagen bestaande omhulling, waardoor de bacterie bestand is tegen extreme temperaturen, droogte, uv-straling, alcohol, zuurstoftekort en vooral maagzuur.

Sporenvormers zoals B. coagulans passeren het maag-darmkanaal daarom vrijwel onbeschadigd. Pas in de dunne darm, onder geschikte omstandigheden zoals vocht, temperatuur en galzouten, ontkiemen ze opnieuw en worden ze actief (Setlow, 2014; Elshaghabee et al., 2017).

Waarin verschillen niet-sporenvormende bacteriën?

Daarentegen vervullen niet-sporenvormende soorten zoals Limosilactobacillus reuteri of Bifidobacterium infantis meer gedifferentieerde rollen in de neuro-endocriene communicatie: ze beïnvloeden de signaalwegen tussen de darm, het zenuwstelsel en het hormonale systeem.

Niet-sporenvormende probiotische bacteriën zoals Limosilactobacillus reuteri en Bifidobacterium infantis zijn actief betrokken bij de neuro-endocriene regulatie, oftewel de verfijnde afstemming tussen het zenuwstelsel en het hormonale systeem. Deze micro-organismen produceren voorlopers van neurotransmitters zoals tryptofaan (een voorloper van serotonine) of GABA (gamma-aminoboterzuur) en stimuleren via receptoren in de darm en via de nervus vagus de afgifte van centrale boodschapperstoffen zoals serotonine en oxytocine.

Op die manier beïnvloeden ze emotionele en hormonale processen, zoals stemming, stressbeheersing, slaapkwaliteit en sociale verbondenheid. Hun effect op de zogenaamde darm-hersen-as is goed gedocumenteerd en wordt steeds vaker therapeutisch onderzocht, vooral in verband met stressgerelateerde aandoeningen en psychosomatische klachten (Buffington et al., 2016; O’Mahony et al., 2015).

Sporenvormende bacteriën zoals Bacillus coagulans werken voornamelijk lokaal in de darm door het evenwicht van de darmflora te bevorderen en de beschermende functie van het darmslijmvlies te versterken. Zo ondersteunen ze de barrièrefunctie van de darm en helpen ze schadelijke micro-organismen onder controle te houden.

In tegenstelling tot bacteriën die geen sporen vormen, hebben ze slechts een beperkte directe invloed op functies van het lichaam op hoger niveau of op de communicatie tussen de darmen en de hersenen. Hun belangrijkste effect is voornamelijk merkbaar in het micro-ecosysteem van de darm (Elshaghabee et al., 2017; Mazanko et al., 2018).

Andere sporenvormende darmbacteriën

Naast Bacillus coagulans behoren de volgende soorten tot de sporenvormers:

• Bacillus subtilis – Microbe van het Jaar 2023, bekend van natto, stabiliseert het microbioom en produceert enzymen
• Clostridium butyricum – produceert butyraat en heeft ontstekingsremmende effecten
• Bacillus clausii – bewezen effectief tegen diarree na antibioticagebruik
• Bacillus indicus – produceert antioxidatieve carotenoïden

Deze soorten zijn ook zeer resistent en reguleren immuunfuncties, de integriteit van de darmbarrière en het microbiële evenwicht (Cutting, 2011; Elshaghabee et al., 2017).

Waarom is Bacillus coagulans relevant?

Dankzij zijn hoge robuustheid en probiotische werkzaamheid is Bacillus coagulans een waardevolle partner voor de darmgezondheid, vooral voor mensen met een gevoelig spijsverteringsstelsel of chronische darmklachten. Het vormt een aanvulling op andere probiotische soorten dankzij zijn unieke vermogen om als spore effectief te blijven, zelfs onder ongunstige omstandigheden.

Samenvatting van de belangrijkste kenmerken van Bacillus coagulans:

• Ondersteunt het herstel van een gezond microbioom
• Produceert melkzuur om de pH-waarde in de darm te reguleren
• Ondersteunt de spijsvertering en de opname van voedingsstoffen
• Modulereert het immuunsysteem en vermindert ontstekingen
• Verlicht symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom en andere spijsverteringsklachten
• Overleeft de passage door de maag dankzij sporenvorming
• Is hitte- en zuurbestendig, wat opslag vergemakkelijkt
• Stabiliseert de darmflora door sporenvorming
• Bevordert immuunregulatie
• Helpt ontstekingen te verminderen
• Verhoogt de weerstand tegen stressfactoren
• Heeft een positief effect op de darmbarrière

Bronnen:

• https://innercircle.drdavisinfinitehealth.com/probiotic_yogurt_recipes
• Foster, J. A., Rinaman, L., & Cryan, J. F. (2017). Stress en de darm-hersen-as: regulatie door het microbioom. Neurobiology of Stress, 7, 124–136.
• Furness, J. B. (2012). Het enterische zenuwstelsel en de neurogastro-enterologie. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 9(5), 286–294.
• Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., ... & Dinan, T. G. (2019). De microbiota-darm-hersen-as. Physiological Reviews, 99(4), 1877–2013.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H., McCallum, R., Rao, S., ... & Pimentel, M. (2020). Waterstof- en methaangebaseerde ademtests bij gastro-intestinale aandoeningen: de Noord-Amerikaanse consensus. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 662–681.
• Rezaie, A., Buresi, M., Lembo, A., Lin, H. C., McCallum, R., Rao, S., ... & Pimentel, M. (2020). Ademtesten op basis van waterstof en methaan bij gastro-intestinale aandoeningen: de Noord-Amerikaanse consensus. The American Journal of Gastroenterology, 115(5), 675–684. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000544
• Konturek, P. C., Brzozowski, T., & Konturek, S. J. (2011). Stress en de darm: pathofysiologie, klinische gevolgen, diagnostische aanpak en behandelingsopties. Journal of Physiology and Pharmacology, 62(6), 591–599.
• Savino, F., Cordisco, L., Tarasco, V., Locatelli, E., Di Gioia, D., & Matteuzzi, D. (2010). Lactobacillus reuteri DSM 17938 bij kolieken bij zuigelingen: een gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek. Pediatrics, 126(3), e526–e533.
• Park, J. H., Lee, J. H., & Shin, S. C. (2018). Therapeutisch effect van Lactobacillus gasseri op chronische colitis en de darmmicrobiota. Journal of Microbiology and Biotechnology, 28(12), 1970–1979.
• Hun, L. (2009). Bacillus coagulans verminderde buikpijn en een opgeblazen gevoel aanzienlijk bij patiënten met PDS. Postgraduate Medicine, 121(2), 119–124.
• Kadooka, Y., Sato, M., Imaizumi, K. et al. (2010). Regulering van abdominale adipositas door probiotica (Lactobacillus gasseri SBT2055) bij volwassenen met aanleg voor obesitas in een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek. European Journal of Clinical Nutrition, 64(6), 636-643.
• Kleerebezem, M., & Vaughan, E. E. (2009). Probiotische lactobacillen en bifidobacteriën in de darm: moleculaire benaderingen voor het bestuderen van diversiteit en activiteit. Annual Review of Microbiology, 63, 269–290.
• Park, S., Bae, J.-H., & Kim, J. (2013). Effecten van Lactobacillus gasseri BNR17 op lichaamsgewicht en vetweefselmassa bij muizen met door voeding veroorzaakte obesitas. Journal of Microbiology and Biotechnology, 23(3), 344-349.
• Kim, H. S., Lee, B. J., & Lee, J. S. (2015). Lactobacillus gasseri bevordert de barrièrefunctie van de darm in Caco-2-cellen. Journal of Microbiology, 53(3), 169-176.
• Matsumoto, M., Inoue, R., Tsukahara, T. et al. (2008). Impact van de darmmicrobiota op het luminale metaboloom van de darm. Scientific Reports, 8, 7800.
• Mayer, E. A., Tillisch, K., & Gupta, A. (2014). De darm-hersen-as en de microbiota. The Journal of Clinical Investigation, 124(10), 4382–4390.
• Elshaghabee, F. M. F., Rokana, N., Gulhane, R. D., Sharma, C., & Panwar, H. (2017). Bacillus-probiotica: Bacillus coagulans, een veelbelovende kandidaat voor functionele voedingsmiddelen en farmaceutische producten. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Shah, N., Yadav, S., Singh, A., & Prajapati, J. B. (2019). De werkzaamheid van Bacillus coagulans bij het verbeteren van de darmgezondheid: een review. Journal of Applied Microbiology, 126(4), 1224-1233.
• Ghane, M., Azadbakht, M., & Salehi-Abargouei, A. (2020). De effecten van suppletie met Bacillus coagulans op de activiteit van spijsverteringsenzymen en de darmmicrobiota: een systematische review. Probiotics and Antimicrobial Proteins, 12, 1252–1261.
• Majeed, M., Nagabhushanam, K., & Arshad, M. (2018). Immunomodulerende effecten van Bacillus coagulans bij gezondheid en ziekte. Microbial Pathogenesis, 118, 101-105.
• Khatri, S., Mishra, R., & Jain, S. (2019). Bacillus coagulans voor de behandeling van het prikkelbaredarmsyndroom: een gerandomiseerde gecontroleerde studie. Clinical and Experimental Gastroenterology, 12, 69–76.
• Buffington, S. A. et al. (2016). Microbiële reconstitutie keert door het dieet van de moeder veroorzaakte sociale en synaptische tekorten bij nakomelingen om. Cell, 165(7), 1762–1775.
• Cutting, S. M. (2011). Bacillus-probiotica. Food Microbiology, 28(2), 214–220.
• Elshaghabee, F. M. F. et al. (2017). Bacillus als potentiële probiotica: stand van zaken, aandachtspunten en toekomstperspectieven. Frontiers in Microbiology, 8, 1490.
• Ghelardi, E. et al. (2015). Effect van Bacillus clausii-sporen op de samenstelling en het metabole profiel van de darmmicrobiota. Frontiers in Microbiology, 6, 1390.
• Hong, H. A. et al. (2005). Het gebruik van bacteriën die sporen vormen als probiotica. FEMS Microbiology Reviews, 29(4), 813–835.
• Mazanko, M. S. et al. (2018). Probiotische eigenschappen van Bacillus-bacteriën. Veterinaria i Kormlenie, (4), 30–35.
• O'Mahony, S. M. et al. (2015). Het microbioom en ziekten bij kinderen: focus op de hersen-darm-as. Birth Defects Research Part C, 105(4), 296–313.
• Setlow, P. (2014). Germinatie van sporen van Bacillus-soorten: wat we wel en niet weten. Journal of Bacteriology, 196(7), 1297–1305.
• Buffington SA et al. (2016): Microbiële reconstitutie keert door het dieet van de moeder veroorzaakte sociale en synaptische tekorten bij nakomelingen om. Cell 165(7): 1762–1775.
• O’Mahony SM et al. (2015): Het microbioom en ziekten bij kinderen: focus op de hersen-darm-as. Birth Defects Research Part C 105(4): 296–313.
• Elshaghabee FMF, Rokana N, Gulhane RD, Sharma C, Panwar H. Bacillus-probiotica: een overzicht. Front Microbiol. 2017;8:1490. doi:10.3389/fmicb.2017.01490
• Mazanko MS, Morozov IV, Klimenko NS, Babenko VA. Immunomodulerende effecten van Bacillus coagulans-sporen in de darm. Microbiology. 2018;87(3):336–343. doi:10.1134/S0026261718030148